OekraïNEE

OekraïNEE was een onafhankelijk burgerinitiatief dat zich -zonder enkele vorm van subsidie- uitsprak tegen het associatieverdrag tussen de Europese Unie (EU) en Oekraïne. Om de historie omtrent de campagne en het referendum zonder al te veel kosten te bewaren, is de website omgezet naar een simpel html template. De webpagina wordt niet meer geüpdatet.

Propaganda komt uit Washington, niet uit Moskou

28 januari 2016

Propaganda-Amerika-Oekraine

Hij noemt Vladimir Poetin een echte staatsman en gelooft niet dat Rusland iets met de MH17-ramp te maken heeft. Voormalig hoogleraar Karel van Wolferen zegt in deze eerste aflevering van een serie tegendraadse interviews: “Propaganda komt uit Washington, niet uit Moskou.”

Eigenlijk, zegt Karel van Wolferen, is het treurig dat hij in deze serie terechtkomt: een reeks interviews met mensen die ‘tegendraads’ denken. “Want ik heb het over feiten, die betrekking hebben op de toekomst van onze wereld. Daar is niets tegendraads aan.”

Van Wolferen (74), auteur en voormalig hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, is er de afgelopen anderhalf jaar niet populairder op geworden. Althans: niet in de intellectuele kringen waarin hij al een leven lang verkeert. Dat begon kort na de MH17-ramp. Van Wolferen stelde dat de Nederlandse journalistiek belangrijke vragen over de oorzaak van de ramp liet liggen, en het meteen deed voorkomen alsof Rusland er achter zat. “Terwijl daar geen enkel bewijs voor was. Er waren verschillende redenen om de daders in een andere hoek te zoeken. Maar een golf van propaganda uit Washington kwam over Nederland heen. Toen ik begon over die onophoudelijke demonisering van Poetin, werd ik plotseling uitgemaakt voor een Poetin-aanhanger.”

Van Wolferen verbaast zich over het optreden van de Nederlandse media, een wereld waarvan hij zelf ooit deel van uitmaakte. “Neem het populaire verhaal van Poetins zogenaamde expansiedrift: het idee dat hij Ruslands grenzen wil verleggen tot die van de oude Sovjet-Unie. Daar is geen enkel bewijs voor. Niets! Maar iedereen schrijft het klakkeloos over.”

U heeft het over de man die de Krim heeft geannexeerd.

“Kijk, daar gaan we al. De bevolking van de Krim, bijna volledig Russisch, aanvaardde de door een staatsgreep tot stand gekomen regering in Kiev niet. En terecht: die regering zag landgenoten van Russische afkomst als tweederangsburgers. Die mensen hebben een referendum voor afscheiding gehouden, en daarna heeft Poetin simpelweg gehoor gegeven aan hun wens om weer bij Rusland te mogen horen. Bekijk het eens goed vanuit Russische ogen. Poetin ziet hoe Amerika de doorslag geeft bij een staatsgreep, waardoor in Kiev een regime aan de macht komt dat bij de NAVO en de EU wil gaan horen. De Krim is van enorm strategisch belang, met de enige haven voor de Russische vloot die aan warm water ligt. Geen enkele Russische president zou ooit kunnen tolereren dat die haven onder Amerikaanse controle zou komen te staan.”

Bewondert u Poetin?

“Ja! Het is voor mij zelfs moeilijk om hem niet te bewonderen. Poetin heeft zich ontpopt als een echte staatsman, en een bijzonder goede strateeg. Hij heeft zijn land dat eind jaren 90 aan het uit elkaar vallen was weer bij elkaar gebracht en zelfvertrouwen gegeven. Hij is rustig gebleven onder voortdurende westerse provocaties. Heeft als eerste Russische leider een wet aangenomen gekregen waarin de slachtoffers van het communisme worden erkend.

Maar zoiets wordt hier niet belicht – dat past niet in het beeld wat men hier wil schetsen. Intussen wordt Poetin door 90 procent van de Russen gesteund.”

Alsof we die peilingen moeten vertrouwen. De Russische pers ligt aan de leiband.

“Waarom zou u ze niet vertrouwen? Waarop baseert u dat? Dit is ook zo’n typische veronderstelling. De Russen zouden allemaal gebrainwasht zijn, alleen maar naar propaganda luisteren. Ik heb Russische vrienden, en kennissen die veel in Moskou komen, en die vertellen me dat je eerder kan spreken over méér verscheidenheid in pers dan in Europa. De grote propagandamachine staat niet in Moskou – die staat in Washington. En de Nederlandse media lopen er allemaal achteraan.”

Zoals de meeste Europeanen Moskou zijn gaan vrezen, zo kijkt Van Wolferen juist met grote zorg naar Washington. Dáár, zegt hij, wordt beleid gemaakt waar de wereld zich zorgen over moet maken. “En voor de goede orde: men heeft mij nooit van anti-Amerikanisme kunnen betichten. Mijn politieke opvoeding dateert van de Koude Oorlog; ik geloofde in de NAVO en in de VS. Maar om echt te begrijpen wat er verkeerd gaat, moet u snappen wat in Washington tot principe is verheven: alle leiders in de wereld die een obstakel zouden kunnen zijn bij de uitvoering van Amerikaanse wensen, moeten onschadelijk worden gemaakt. Omdat Poetin Rusland weer overeind heeft geholpen, doet Washington er alles aan om hem te demoniseren. Intussen werpt Amerika overal regimes omver.”

U sluit zelfs niet uit dat Amerika een hand heeft gehad in de MH17-ramp.

“Het zou kunnen. Indirect dan. Het officiële rapport geeft in elk geval nauwelijks belangrijke antwoorden. Het is niet gek dat Poetin geen VN-tribunaal wil. De ware vraag is: waarom geven de Amerikanen hun radargegevens over Oekraïne op die bewuste dag nog altijd niet vrij? En waarom wil niemand uitleggen waarom er kogelgaten in de cockpit van MH17 zaten? Omdat dat kan wijzen op een andere theorie dan die ons steeds is voorgehouden. Ik weet absoluut niet wat er precies gebeurd is en waarschijnlijk zullen we het nooit weten. Maar één ding is zeker: Poetin had geen enkel belang bij de MH17-ramp, en Amerika wel. Want MH17 was de aanleiding voor een Europese handelsboycot, bedoeld om Rusland te verzwakken.”

U klinkt nu als een complotdenker.

“Natuurlijk ben ik dat, en daar is niets verkeerd mee. Maar sinds het rapport over de moord op Kennedy is ‘complotdenker’ een soort scheldwoord geworden. Het zorgt ervoor dat journalisten zich schuldig gaan voelen voor hun nieuwsgierigheid. Natuurlijk bestaan complotten. En veel ervan zijn in Washington bedacht.”

U staat alleen. Twijfelt u wel eens?

“Jazeker. Het is soms moeilijk om iets fundamenteel anders te beweren dan wat er om je heen gezegd wordt. Dan ga je je afvragen: is de wereld nou gek geworden, of ik? Maar ik ken het effect van propaganda. Als mensen eenmaal iets hebben aangenomen, vinden ze het moeilijk om daar op terug te komen. Ik zou graag willen dat iemand mij met werkelijk sluitende argumenten zou overtuigen dat Amerika het goede met de wereld wil, en dat Poetin dat tegenhoudt. Maar ik hoor zulke argumenten niet. Nee, ik voel geen sociale druk om te zeggen wat iedereen zegt. Het kan dat ik door een deel van de elite niet meer serieus word genomen. Maar weet u: ik heb sterk het idee dat behoorlijk wat mensen het eigenlijk wel met me eens zijn. Alleen zijn er nogal wat die aan hun carrière moeten denken.”

Karel van Wolferen (Rotterdam, 1941) werkte decennialang voor NRC Handelsblad, onder meer als correspondent voor Oost-Azië. In 1989 publiceerde hij het boek The Enigma of Japanese Power, dat in 13 talen vertaald werd en waarvan 750.000 exemplaren werden verkocht. Van 1997 tot 2006 was hij hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Van Wolferen is getrouwd en heeft een zoon van vier.

Karel-van-Wolferen-Oekraine

Keer terug naar de homepagina.